🟤 مقاومت (Resistor)

مقاومت الکتریکی چیست و چه کاری می‌کند؟ آموزش ساده مقاومت برای کودکان: قانون اهم، انتخاب مقاومت مناسب LED، رمزگشایی نوارهای رنگی — با شبیه‌ساز مدار آنلاین فارسی.

مقاومت چیست؟

مقاومت قطعه‌ای است که جلوی جریان برق را می‌گیرد — مثل یک شیر آب که کمی بسته باشد. هرچه عدد مقاومت (بر حسب اهم Ω) بزرگ‌تر باشد، جریان کمتری عبور می‌کند.

قانون اهم — ساده‌ی ساده

جریان = ولتاژ ÷ مقاومت. یعنی اگر باتری ۳ ولتی داشته باشی و LED قرمز (که ۱٫۸ ولتش را برمی‌دارد)، با مقاومت ۲۲۰ اهم جریان می‌شود: (۳ − ۱٫۸) ÷ ۲۲۰ ≈ ۵ میلی‌آمپر. با مقاومت ۱ کیلواهم جریان حدود ۱ میلی‌آمپر می‌شود و LED کم‌نورتر است. مقاومت بزرگ‌تر = نور کمتر ولی عمر بیشتر.

چرا LED به مقاومت نیاز دارد؟

بدون مقاومت، LED هرچقدر جریان بتواند می‌کشد و داغ می‌شود و می‌سوزد. مقاومت مثل یک «بادیگارد» جریان را روی مقدار امن (~۲۰ میلی‌آمپر) نگه می‌دارد.

چند اهم بذارم؟ (جدول آماده)

اگر نمی‌دانی چه مقاومتی بین باتری و LED بگذاری، از این جدول بردار. عددها را طوری انتخاب کرده‌ایم که LED پرنور ولی امن روشن شود (حدود ۱۵ میلی‌آمپر):

اگر عدد دقیق را نداری، بزرگ‌ترش را بگذار. مقاومت بزرگ‌تر فقط LED را کمی کم‌نورتر می‌کند؛ مقاومت کوچک‌تر ممکن است آن را بسوزاند. ۲۲۰ اهم با باتری ۳ تا ۵ ولت و ۴۷۰ اهم با ۹ ولت همیشه امن‌اند.

خودم حسابش کنم

مقاومت = (ولتاژ باتری − ولتاژ LED) ÷ ۰٫۰۱۵. ولتاژ LED قرمز حدود ۱٫۸ و LED آبی یا سفید حدود ۳ ولت است. مثلاً با باتری ۹ ولت و LED قرمز: (۹ − ۱٫۸) ÷ ۰٫۰۱۵ = ۴۸۰ اهم. چون مقاومت ۴۸۰ اهمی در بازار نیست، نزدیک‌ترین عدد بزرگ‌تر را برمی‌داریم: ۵۶۰ اهم.

در شبیه‌ساز لازم نیست حساب کنی: مقاومت یا LED را انتخاب کن تا در پنل «خواص» کادر «چند اهم بذارم؟» عدد درست را برای باتری مدارت بگوید. با دکمه‌ی «همین را بگذار» هم روی مقاومت گذاشته می‌شود.

مقاومت کجای مدار می‌رود؟

مقاومت باید پشت سر LED باشد، یعنی در همان مسیری که برق از آن رد می‌شود: یک پایه‌ی مقاومت به + باتری، پایه‌ی دیگرش به پایه‌ی بلند LED، و پایه‌ی کوتاه LED به − باتری. فرقی نمی‌کند مقاومت قبل از LED باشد یا بعد از آن، و مقاومت جهت ندارد (هر دو پایه‌اش مثل هم است).

اشتباه رایج: هر دو پایه‌ی مقاومت را مستقیم به + و − باتری وصل کردن. این‌طوری مقاومت در مسیر LED نیست؛ فقط داغ می‌شود و باتری را خالی می‌کند. شبیه‌ساز این اشتباه را تشخیص می‌دهد و هشدار می‌دهد.

نوارهای رنگی یعنی چه؟

روی هر مقاومت چند نوار رنگی هست که عددش را می‌گویند. دو نوار اول = دو رقم، نوار سوم = تعداد صفرها. مثلاً قرمز-قرمز-قهوه‌ای یعنی ۲۲۰ اهم (۲، ۲، یک صفر). نوار طلایی هم یعنی دقت ±۵٪.

مقادیر پرکاربرد

• 220Ω — محافظ کلاسیک LED
• 1kΩ — LED کم‌نورتر، مدارهای ترانزیستوری
• 10kΩ — مقاومت pull-down برای دکمه‌ها و سنسورها

کد آردوینو (LED با مقاومت)

// LED روی پین 9 با مقاومت 220 اهم سری
void setup() { pinMode(9, OUTPUT); }
void loop() {
  digitalWrite(9, HIGH);
  delay(500);
  digitalWrite(9, LOW);
  delay(500);
}

اشتباهات رایج

• گذاشتن مقاومت به‌صورت موازی به‌جای سری — دیگر از LED محافظت نمی‌کند.
• مقاومت خیلی بزرگ (مثلاً 100kΩ) — LED آن‌قدر کم‌نور می‌شود که فکر می‌کنی خراب است.

مدل‌ها

هر مدل صفحه‌ی خودش را دارد — با عددهای دقیق همان مدل:

پروژه‌هایی که از این قطعه استفاده می‌کنند

یاد بگیر، امتحان کن، بعد بخر

• 📖 معنی مقاومت (Resistor) در واژه‌نامه
• ⚡ مقاومت (Resistor) را در شبیه ساز مدار آنلاین رایگان امتحان کن
• 🛒 راهنمای خرید مقاومت (Resistor) و قطعات الکترونیک

قطعات مرتبط