📋 طرح درس: ربات دنبال‌کننده‌ی خط
کلاسیک‌ترین ربات مسابقات — با یک منطق بسیار ساده.
اهداف یادگیری
- دانش‌آموز بتواند ربات دنبال‌کننده‌ی خط را با زبان خودش توضیح دهد.
- دانش‌آموز مفهوم «سنسور IR» را در یک مدار واقعی نشان دهد.
- دانش‌آموز مفهوم «منطق» را در یک مدار واقعی نشان دهد.
- دانش‌آموز مدار را در شبیه‌ساز بسازد، اجرا کند و نتیجه را پیش‌بینی کند.
مواد و وسایل لازم
- رایانه یا تبلت برای هر دانش‌آموز یا هر دو نفر (مرورگر به‌روز، بدون نیاز به نصب)
- اینترنت داخلی — تینکرکد فارسی روی سرور ایران است و بدون فیلترشکن باز می‌شود
- ویدئوپروژکتور یا تخته‌ی هوشمند برای نمایش مدار معلم
- برگه و مداد برای کشیدن نقشه‌ی مدار پیش از ساختن
شروع کلاس (آماده‌سازی ذهنی)
پیش از باز کردن رایانه‌ها، این پرسش را روی تخته بنویسید و دو دقیقه بگذارید بچه‌ها با هم حرف بزنند: «ربات دنبال‌کننده‌ی خط به چه دردی می‌خورد؟» پاسخ‌ها را بدون تصحیح کردن یادداشت کنید؛ آخر جلسه دوباره سراغشان می‌آیید.
مراحل تدریس
- معرفی موضوع و نمایش مدار نمونه روی پرده — 14 دقیقه
- قدم 1: سنسور چطور خط را می‌بیند؟ — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- قدم 2: قدم ۱ — منطق چهار حالته — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- قدم 3: قدم ۲ — سه چیزی که واقعاً تفاوت می‌سازد — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- قدم 4: چالش: خط را گم کردی، چه کار می‌کنی؟ — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- جمع‌بندی و پاسخ به پرسش‌ها — 14 دقیقه
ارزشیابی
ارزشیابی عملی: از هر دانش‌آموز بخواهید مدار خودش را اجرا کند و در یک جمله بگوید چرا کار می‌کند. کسی که مدارش کار نمی‌کند، به‌جای گرفتن پاسخ از شما، دکمه‌ی «دکتر مدار» را بزند و ایراد را خودش پیدا کند — همین یافتن ایراد، خودش نمره دارد.
فعالیت تکمیلی
برای دانش‌آموز سریع: همین مدار را با یک قطعه‌ی بیشتر گسترش دهد و پیش‌بینی کند چه اتفاقی می‌افتد، بعد امتحان کند.
ارتباط با برنامه‌ی درسی
کار و فناوری — پودمان الکترونیک و رباتیک؛ علوم تجربی — الکتریسیته. با محور «تفکر محاسباتی» و «حل مسئله» در سند برنامه‌ی درسی ملی هم‌راستاست.
درس مربوطه در شبیه‌ساز
این طرح درس بر پایه‌ی ربات دنبال‌کننده‌ی خط نوشته شده. دانش‌آموزان همان درس را داخل شبیه‌ساز انجام می‌دهند و شما می‌توانید پیشرفتشان را روی صفحه‌ی خودشان ببینید.