📋 طرح درس: ترانزیستور، قهرمان جریان
چرا موتور را مستقیم به آردوینو نمی‌بندیم — و راه درستش.
اهداف یادگیری
- دانش‌آموز بتواند ترانزیستور، قهرمان جریان را با زبان خودش توضیح دهد.
- دانش‌آموز مفهوم «ترانزیستور» را در یک مدار واقعی نشان دهد.
- دانش‌آموز مفهوم «دیود هرزگرد» را در یک مدار واقعی نشان دهد.
- دانش‌آموز مدار را در شبیه‌ساز بسازد، اجرا کند و نتیجه را پیش‌بینی کند.
مواد و وسایل لازم
- رایانه یا تبلت برای هر دانش‌آموز یا هر دو نفر (مرورگر به‌روز، بدون نیاز به نصب)
- اینترنت داخلی — تینکرکد فارسی روی سرور ایران است و بدون فیلترشکن باز می‌شود
- ویدئوپروژکتور یا تخته‌ی هوشمند برای نمایش مدار معلم
- برگه و مداد برای کشیدن نقشه‌ی مدار پیش از ساختن
شروع کلاس (آماده‌سازی ذهنی)
پیش از باز کردن رایانه‌ها، این پرسش را روی تخته بنویسید و دو دقیقه بگذارید بچه‌ها با هم حرف بزنند: «ترانزیستور، قهرمان جریان به چه دردی می‌خورد؟» پاسخ‌ها را بدون تصحیح کردن یادداشت کنید؛ آخر جلسه دوباره سراغشان می‌آیید.
مراحل تدریس
- معرفی موضوع و نمایش مدار نمونه روی پرده — 7 دقیقه
- قدم 1: مشکل: پایه‌ی آردوینو ضعیف است — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- قدم 2: راه‌حل: آردوینو فرمان بدهد، ترانزیستور کار کند — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- قدم 3: قدم ۱ — دیود هرزگرد، محافظ نامرئی — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- قدم 4: قدم ۲ — سرعت با PWM — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- قدم 5: چالش: پدال گاز — دانش‌آموزان همین قدم را در شبیه‌ساز انجام می‌دهند
- جمع‌بندی و پاسخ به پرسش‌ها — 7 دقیقه
ارزشیابی
ارزشیابی عملی: از هر دانش‌آموز بخواهید مدار خودش را اجرا کند و در یک جمله بگوید چرا کار می‌کند. کسی که مدارش کار نمی‌کند، به‌جای گرفتن پاسخ از شما، دکمه‌ی «دکتر مدار» را بزند و ایراد را خودش پیدا کند — همین یافتن ایراد، خودش نمره دارد.
فعالیت تکمیلی
برای دانش‌آموز سریع: همین مدار را با یک قطعه‌ی بیشتر گسترش دهد و پیش‌بینی کند چه اتفاقی می‌افتد، بعد امتحان کند.
ارتباط با برنامه‌ی درسی
کار و فناوری — پودمان الکترونیک و رباتیک؛ علوم تجربی — الکتریسیته. با محور «تفکر محاسباتی» و «حل مسئله» در سند برنامه‌ی درسی ملی هم‌راستاست.
درس مربوطه در شبیه‌ساز
این طرح درس بر پایه‌ی ترانزیستور، قهرمان جریان نوشته شده. دانش‌آموزان همان درس را داخل شبیه‌ساز انجام می‌دهند و شما می‌توانید پیشرفتشان را روی صفحه‌ی خودشان ببینید.